Foros "Radio Coruña" Cadena SER

[Fiesta de Blas]

Decía Azaña que si en España se callaran todos aquellos que hablan de lo que no saben, se produciría un gran silencio. Pero el ruido y la furia que asfixian el debate público en España no provienen ahora de pontificadores ignorantes, por mucho que sigan abundando, sino de políticos que saben bien lo que pretenden. No consisten en charlatanería ni se caracterizan por la pereza intelectual, sino que son el resultado de una estrategia política calculada y racional. Las consecuencias en la vida diaria son sorprendentes: las posiciones de personas que comparten muchas cosas se han polarizado de forma extrema, el mundo se ve en blanco o negro, el diálogo se ha vuelto muy difícil.
Uno de los problemas que se derivan de ello es un sectarismo partidista exacerbado en los debates. Dada la polarización, se cierran filas en contra o a favor del Gobierno.
Uno puede criticar que sectores del PSOE hubiesen visto con buenos ojos la política apocalíptica y bronca del PP, como forma de alejarle del centro y de aislarle de las demás fuerzas políticas. A costa, por supuesto, de que se hiciera más difícil el apoyo del PP a la política antiterrorista y que se complicaran mucho acuerdos parlamentarios en temas muy relevantes. Bien es cierto que puede responderse que al mal tiempo buena cara: que si uno no quiere, dos no se juntan, y el culpable no es el rechazado. Los beneficios de esa supuesta reacción de sectores del PSOE han sido, por otra parte, más que dudosos, ya que es este partido el que pierde más apoyos en el centro. Por tanto, aunque pueda resultar paradójico a primera vista, la radicalización del PP no le enajena apoyos del centro.

[Manolo]

[b]La estrategia de la crispación, es decir, la estrategia que lleva a cabo el PP, no se trata de una estrategia nueva en la política española en lo que se refiere a la descalificación personal. Los insultos a Felipe González, acusado de "indigno", de dirigir el terrorismo de Estado, calificado como "estanciero tropical" con un "rostro más o menos contrario a la libertad, (que) promociona la degradación moral" y con un "historial de defenestraciones, decapitaciones, traiciones, engaños, ardides y marrullerías sin cuento... Maestro en trapacerías y carente de escrúpulos ideológicos de cualquier tipo... De descarada mendacidad, se acerca peligrosamente a las ínfulas totalitarias de otras épocas de lejanos países".
Hoy, Mariano Rajoy califica a Zapatero de "perfecto imbécil", "bobo solemne", "indigno", "grotesco", "insolvente". Denuncia que "no representa ni al Estado ni al conjunto de los españoles", que "ha entregado el Estado de derecho a los terroristas", que ha "traicionado a los muertos". Muy pocos días atrás, el PP decía al ministro del Interior "Batasuna y ETA, amparados por usted y por el señor Zapatero, se siguen preparando para matar, chantajear, amenazar e imponer el terror, con toda su complacencia". Lo que es nuevo en la estrategia es que sea deliberada y que seleccione calculadamente los temas, la política territorial ante los nacionalismos, la política antiterrorista. Se acusa al Gobierno de estar desintegrando España y de rendirse ante ETA; de ser a la vez rehén y cómplice de nacionalistas separatistas y de terroristas.
Es muy desestabilizador que se elija para la descalificación el terrorismo y que el protagonismo corresponda a los dirigentes políticos de la oposición. Por eso resulta lamentable comparar estas descalificaciones con miserables insultos contra dirigentes de la derecha que no han procedido nunca de dirigentes socialistas. La asimetría es abismal. Por eso uno envidia a Gran Bretaña, donde David Cameron, el líder conservador, arremete contra Tony Blair utilizando como agresión más fuerte "you were the future once, prime minister" ("usted fue en una ocasión el futuro, primer ministro"). Por eso uno envidia a cualquier país europeo por la derecha que tienen compitiendo por el poder.[/b]

[ZZ PAF]

Parece abofé que a condición á ves necesaria e suficiente para esta estratexia de crispación é que o PP perda as eleccións. Só hai crispación cando o PP está na oposición; só se produce sobre uns temas; xa existe o precedente do período entre 1993 e 1996; a estratexia é importada directamente da deseñada de forma intelixente por Carl Rove e os neocons norteaméricanos. A estratexia non ten nada que ver co que o Goberno faga. Por iso resulta tan intrigante que sexan vítimas súas políticos moderados como Felipe González, Bill Clinton ou José Luís Rodríguez Zapatero. ¿Por que falo de "moderación"? Porque o chamado "consenso butskellista" existiu entre conservadores e laboristas nun periodo en que as nacionalizacions económicas foron extensas, en que a India logrou a independencia, en que se socializó a sanidade, en que se retiraron as tropas situadas ao leste de Suez, en que se suprimiu a pena de morte, en que se introduciu a educación comprensiva, etc. O mesmo podo dicir do caso francés con Mitterrand, do sueco con Erlander e Palme, ou doutros moitos.
A clave non é o que faga o Goberno, senón volver ao poder. Dicía un eminente politólogo, William Riker, que "a arte da política consiste en elixir a dimensión ganadora". Pero a estratexia da crispación baséase en que, á hora de elixir, todo vale; en que o fin xustifica os medios. O fin é o poder. E en particular, acabar co que Francisco Álvarez Cascos cualificou no Senado, en febreiro de 1998, como "anormalidad democrática": que gobernasen os socialistas. E para que a estratexia teña éxito, a responsabilidade ha de atribuírse ao Goberno -ao seu radicalismo, ás súas políticas polarizadoras, a ir por aí provocando-. A estratexia pretende valer pase o que pase: "Se non cede, póñenlle bombas. Se non lle poñen bombas é porque cede". E se o desmentido dos feitos é demasiado escandaloso, un non se dá por aludido: hoxe, tralo desenvolvemento do xuízo polo atentado do 11-M, parece que ninguén tivo nada que ver coa "teoría da conspiración", pese a habela esgrimido en máis de cincocentas preguntas no Parlamento.
Se a crispación constitúe unha estratexia racional elixindo o nacionalismo e o terrorismo é porque se trata de temas onde os votantes de dereita e de esquerda teñen as mesmas preferencias. Esa é a súa razón fundamental: que nunha competición restrinxida á dimensión ideolóxica, o número de votantes que se declaran máis próximos ao PSOE que ao PP duplique ou triplique aos que sinalan o contrario. Ou que en Estados Unidos, o número de votantes demócratas sexa en principio superior ao de republicanos. O obxectivo non é entón asemellarse ao rival, converxer, competir cunha lóxica centrípeta. O é mobilizar ao máximo aos propios simpatizantes, demonizando ao contrincante e desmovilizando os seus apoios. É dicir, maximizar a participación nas filas de votantes do PP e a abstención nas dos votantes potenciais do PSOE. Se prima na contenda política unha dimensión onde as preferencias son comúns a esquerda e dereita, e se se consegue descualificar ao PSOE, o PP mellora drásticamente as súas perspectivas. Como dixo unha ministra do PP trala derrota do 14-M, nunha brillante achega á teoría democrática, o problema foi que votara demasiada xente.
É certo que a estratexia quedou moi afectada pola mentira inicial dos dirixentes do PP sobre o 11-M. Porque a mentira é outra dimensión transversal onde coinciden votantes de dereita e de esquerda: ninguén quere políticos que amentan. Sabíano ben porque desde 1993 eran expertos en temas non ideolóxicos que descualificasen ao adversario. Por iso a estratexia da descalificación e da crispación alcanzou tal intensidade respecto do 11-M, na comisión parlamentaria e ante o xuízo. E por esa razón a estratexia alcanzou os niveis de paroxismo da presente lexislatura, aínda que sexa a costa de desestabilizar a política antiterrorista ou de politizar de forma exacerbada a xustiza, respecto da que as valoracións negativas por parte dos cidadáns duplican as positivas.
A polarización estendeuse así á sociedade. E entre moitos cidadáns, o hastío coa política, o que é bo para o PP, porque sobre todo incide en territorio alleo. A movilización extrema da súa electorado e a descalificación do Goberno mantivo tamén bastante estable a intención de voto ao PP. Pero, á vez, a valoración pública de Mariano Rajoy resulta extremadamente baixa: en dous anos de crispación, entre xullo de 2004 e xullo de 2006 caeu de 4,48 sobre 10 a 2,78. Esta é a valoración máis baixa de todos os líderes da oposición desde o inicio da democracia. É difícil aspirar así a gobernar.
Con todo, as persoas non son moi relevantes na estratexia do PP. O partido non é refén de Rajoy, Zaplana ou Acebes, senón desta estratexia. Non pode desprenderse dela sen desconcertar e desmovilizar aos seus, sen que se veña abaixo a estabilidade dos seus apoios, sen que -por parafrasear ao escasamente añorable Arzallus- "afúndase o soufflé". Ten que continuar co ton apocalíptico, coa dialéctica do inimigo en vez do adversario. Non hai un David Cameron ao virar a esquina. Por iso, non é de estrañar que haxa quen senta medo, aínda que se trate de alguén poderoso, porque xa no seu momento perseguíronlle só por non estar do seu lado, quitáronlle o pasaporte, quixéronlle meter no cárcere. E non sorprende que cando esa persoa confesa o seu medo ante unha política tan agresiva, a resposta sexa a ameaza e o boicot.
¿Cando podería entón a política española volver ser "normal"? É dicir, a evitar o sectarismo de dous polos enfrontados; a ser como corresponde a unha sociedade próspera nun contexto estable, onde as diferenzas sociais e ideolóxicas non son dramáticas, onde ningún interese vital está ameazado, onde Goberno e oposición gañaron alternativamente as eleccións e seguirano facendo. Unha resposta obvia é que cando o PP goberne, porque cando non está na oposición a crispación desaparece. Pero a política democrática "normal" non pode tan só respectarse cando gañen uns e non outros. Outra resposta é cando o PP advirta que os custos da estratexia da crispación superan os beneficios. É dicir, cando non teña incentivos para practicala. Por iso o debate público é tan necesario; por iso é tan importante non ver as cousas desde unha trincheira e atender a tanta información e tantos argumentos sensatos como sexa posible. Os cidadáns necesitan verdades, non mentiras, e intelixencia, non embestidas.